GOSPODARKA NA POKOLENIA

Program społeczno-gospodarczy Szymona Hołowni

Przez ostatnie trzy dekady dzięki przedsiębiorczości i pracowitości Polek i Polaków nasz kraj przebył niezwykłą drogę gospodarczego sukcesu, zajmując miejsce wśród rozwiniętych gospodarek świata. Ten wzrost jednak nie przełożył się na podniesienie poziomu usług publicznych. Nie przyczynił się też to oczekiwanej poprawy jakości służby cywilnej. W minionych dekadach, pomimo wzrostu gospodarczego, w Polsce nasiliły się problemy demograficzne. Nasz kraj zaczął coraz wyraźniej odczuwać konsekwencje kryzysu klimatycznego. Ostatnie miesiące przyniosły niespodziewany i bezprecedensowy kryzys gospodarczy, spowodowany pandemią COVID-19. Te wszystkie wyzwania wymagają przemyślanej i długofalowej polityki gospodarczej państwa.

Prezydent – choć nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za politykę ekonomiczną państwa – powinien brać aktywny udział w kreowaniu tej polityki, poprzez odpowiednie inicjatywy ustawodawcze, dyplomację gospodarczą, organizację prac podległych mu instytucji, czy wreszcie – decyzje dotyczące podpisów pod aktami ustawodawczymi. To od Prezydenta zależy zatem stan naszych emerytur, systemu ochrony zdrowia, czy poziom edukacji naszych dzieci.

Jako Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej będę aktywnie włączał się w tworzenie warunków do powrotu na ścieżkę dynamicznego wzrostu gospodarczego. Moim celem jest tworzenie warunków do takiego rozwoju przedsiębiorczości Polek i Polaków, który zapewni dobrobyt na pokolenia, a nie tylko jednej partii przez jedną kadencję.  Musimy wspólnie stawić czoło trzem wyzwaniom, które opisuję poniżej.

Wyzwanie I: Reanimacja Gospodarki po Kryzysie - Solidarni i Przedsiębiorczy

Polska gospodarka w wyniku epidemii koronawirusa znalazła się w niespodziewanym, głębokim kryzysie. Działania rządu w zakresie przeciwdziałaniu mu uważam za dalece niewystarczające. Wkrótce po objęciu urzędu zwołam Radę Gabinetową i poproszę rząd o pełne sprawozdanie z realizacji rządowego programu antykryzysowego. Zapytam dlaczego przedsiębiorcy byli zmuszeni oczekiwać na pomoc dłużej niż w wielu krajach, dlaczego nie wprowadzono rozwiązań, o których piszę w Antykryzysowym Minimum. Zażądam wyjaśnień dlaczego nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej. Spytam o konsekwencje tego zaniechania dla przedsiębiorców i dla budżetu państwa (potencjalne zagrożenie roszczeniami o utracone korzyści).

Następnie zaapeluję do wszystkich partii politycznych o przeprowadzenie następujących zmian w ustawodawstwie i procedurach:

  • Państwo musi ufać przedsiębiorcom. Należy uprościć procedury wypłat wsparcia finansowego przez agendy rządowe tak, aby najpierw wypłacać pierwszą transzę środków, a potem weryfikować wnioski i wypłacać pozostałe finansowanie. W czasie kryzysu nie można tracić czasu.
  • Państwo musi być solidarne. Zgodnie z moim Antykryzysowym Minimum należy zwiększyć zasiłek dla wszystkich bezrobotnych (niezależnie od formy dotychczasowego zatrudnienia) do kwoty 2 080 PLN brutto, by zapewnić ludziom pozbawionym pracy środki do życia. Za 718 zł. na rękę nie da się przeżyć miesiąca! Należy uzupełnić działania antykryzysowe o narzędzia adresujące pomoc do szczególnie poszkodowanych grup dotąd wykluczonych ze wsparcia w ramach kolejnych tzw. tarcz (np. firm działających sezonowo, w szczególności z branży turystycznej i rolnictwa oraz do artystów i twórców kultury niezatrudnionych na etatach, których działalność jest i jeszcze długo będzie całkowicie zawieszona).
  • Państwo musi chronić obywateli. Należy przeznaczyć dodatkowe środki na podwyżkę wynagrodzeń w ochronie zdrowia, odbudowę rezerw materiałowych, zmianę procedur, które nie zadziałały. System ochrony zdrowia musi wrócić do normalnego funkcjonowania, a jednocześnie być przygotowany na dalszą walkę z koronawirusem i innymi podobnymi zagrożeniami w przyszłości.
  • Państwo musi być sprawne. Mimo kryzysu, obywatelom trzeba zapewnić utrzymanie poziomu świadczonych usług publicznych, takich jak: edukacja czy transport publiczny. W głównej mierze jest to zadanie samorządów. Dlatego należy szybko wypracować metody rekompensaty samorządom poniesionych strat dochodowych w kryzysie, a nie przerzucać na nie dodatkowe koszty realizacji zadań rządowych. Samorządy powinny otrzymać 15 miliardów korona-subwencji.
  • Państwo musi być uczciwe. Ustawodawstwo antykryzysowe zawiera szereg szkodliwych przywilejów biurokratycznych. Niestety wiele nieprawidłowości np. przy zakupie sprzętu ochronnego wskazuje na to, że przywileje te są nadużywane. Należy więc jak najszybciej przywrócić odpowiedzialności urzędników za ich działania. Niczym nie uzasadnione jest też zwolnienie urzędników z obowiązku realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do dostępu do informacji publicznej. Obywatele mają prawo do wiedzy o stanie państwa.

Wyzwanie II: Gospodarka Europejska – Zieloni i konkurencyjni

Jako najwyższy przedstawiciel państwa za granicą będę dbał o odbudowę polskiej pozycji w Unii Europejskiej. Nie można mówić o polskiej gospodarce zapominając o tym, że jest ona integralną częścią o gospodarki Unii Europejskiej. Polska powinna stać się aktywnym graczem u boku Niemiec i Francji, uczestniczącym w budowie strategii gospodarczej trzeciego największego na świecie rynku, obejmującego 450 mln konsumentów. To nowa misja dla Trójkąta Weimarskiego, którego odbudowa jest jednym z moich głównych celów w polityce międzynarodowej.

Powinniśmy wzmocnić naszą obecność w instytucjach unijnych. Tylko dobrze wykształceni specjaliści wysyłani przez nasz kraj do instytucji Unii Europejskiej będą gwarantem naszych interesów narodowych.

Cyfryzacja – Innowacyjność i Bezpieczeństwo

Cyfryzacja to jeden z priorytetów Unii Europejskiej na lata 2021-27. Nowe technologie zmieniają sposób funkcjonowania przemysłu, usług, rynku i społeczeństwa. Zmieniają też oblicze medycyny i edukacji. Tworzą nowe szanse dla przedsiębiorstw na rynku europejskim i światowym. Polska ma szansę stać się znaczącym graczem w zastosowaniu sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, czy technologii chmury obliczeniowej.

Ale cyfryzacja to również nowe zagrożenia w cyberprzestrzeni i uzależnienie od monopolu dostawców. Dlatego kraje Unii muszą zbudować jednolity rynek cyfrowy i kompleksowo uregulować dostęp firm spoza Unii do rynku i danych osobowych oraz wypracować odporność na ataki infrastruktury krytycznej dla państwa. Wyzwania te wymagają odpowiedzialnej i długofalowej polityki ze strony państwa. Polityki sprzyjającej innowacyjnym inwestycjom i tworzącej dla nich odpowiednie regulacje.

Dlatego kwestia innowacyjności i bezpieczeństwa cyfrowego będzie priorytetem mojego Biura Bezpieczeństwa Narodowego, oraz obrad Rady Bezpieczeństwa Narodowego, które nie będą się ograniczać tylko do kwestii militarnych. 

Zielony Ład – Zieloni i Solidarni

Unia Europejska ustanawia Zielony Ład jako jeden ze swoich priorytetów w budżecie na lata 2021-27. Musimy więc m.in.. zintensyfikować wprowadzenie nowych odnawialnych źródeł energii i modernizować kolej – najbardziej ekologiczny i wyrównujący wykluczenie regionów środek transportu.

Musimy przygotować i przeprowadzić kompleksowy program transformacji Śląska, aby przyciągnąć nowoczesny przemysł, co pozwoli na zdobycie unijnego finansowania i dostępu do nowych technologii. Tak stworzymy nowe miejsca pracy dla górników. Jakiekolwiek zmiany w sektorze górniczym powinny być poprzedzone wieloletnim programem przekwalifikowania kadry górniczej (więcej: program Klimat Dla Wzrostu).

Polska musi jak najszybciej przystąpić do pełnej realizacji celu klimatycznego UE – neutralności klimatycznej w 2050 roku. Tak w imię europejskiej solidarności, jak i we własnym interesie bezpieczeństwa klimatycznego, oraz możliwości pełnego uczestnictwa w unijnym mechanizmie podziału środków finansowych na ten cel.

Jako Reprezentant Państwa w stosunkach międzynarodowych, w ramach spotkań z przywódcami Unii Europejskiej, sesji ONZ, spotkań w Davos i Monachium będę adwokatem zaangażowania Polski w plany oparcia gospodarki światowej na zasadzie zrównoważonego rozwoju.

We współpracy z samorządem województwa śląskiego przygotuję kompleksowy plan stworzenia nowych miejsc pracy i będę ambasadorem Górnego Śląska, by przyciągnąć polskich i międzynarodowych inwestorów, którzy stworzą nowe miejsca pracy dla górników i ich rodzin.

Konkurencyjność – Polski Przemysł w Suwerennej Europie

Coraz więcej ekonomistów zauważa, że na świecie zaostrza się rywalizacja między Chinami, USA i Unią Europejską, które walczą o swoje strategiczne interesy gospodarcze, zdywersyfikowanie źródeł dostaw i skrócenie łańcucha logistycznego. Powstaje nowy międzynarodowy podział pracy, w którym Polska powinna odnaleźć swe miejsce jako najszybciej rosnąca gospodarka Unia Europejskiej.

Nie możemy budować naszej pozycji jako kraj taniej siły roboczej, przyciągający montownie i centra administracyjne. Powinniśmy tworzyć miejsca pracy w zaawansowanych technologicznie przemysłach.

Rozwój zawdzięczamy prężności i innowacyjności naszych firm, szczególnie tych małych, średnich i rodzinnych, które ponoszą największe ryzyko finansowe, by zbudować swą pozycję. To one kreują nowatorskie rozwiązania, tworzą miejsca pracy i inwestują. Potrzebna jest nam polityka fiskalna promująca inwestycje, bo w długim okresie czasu zwiększy to dochody z podatków.

Z drugiej strony nasz przemysł w strategicznych sektorach jak energetyka, obronność, telekomunikacja powinien podejmować strategiczną współpracę z przemysłem krajów Unii Europejskiej, aby zapewnić nam dostęp do wspólnych funduszy, programów badawczych, współpracy w międzynarodowych konsorcjach.

Warto zwrócić uwagę na uczestnictwo w Europejskim Funduszu Obronnym, który w latach 2021-27 dysponuje budżetem 13 mld Euro na badania i rozwój technologii obronnych pozwala na rozwój wielu sektorów gospodarki i jest źródłem innowacji, wykorzystywanych w innych dziedzinach.

Jako Prezydent będę ambasadorem polskiej gospodarki, każda moja wizyta zagraniczna będzie miała komponent gospodarczy.

Infrastruktura Transportowa – Zielona Kolej

Unia Europejska kładzie nacisk na transport kolejowy jako ekologiczny i wydajny energetycznie w odróżnieniu od samochodowego i lotniczego. Powinniśmy więc zaadaptować nasze plany inwestycyjne do tej strategii, jeśli chcemy uzyskać unijne finansowanie. Zwłaszcza, że ostatnie dekady nie były korzystne dla rozwoju transportu kolejowego w Polsce, a liczba przewiezionych pasażerów spadła z niemal 800 milionów w 1989 roku do nieco ponad 300 milionów obecnie. Zniknęły tysiące lokalnych połączeń. Dopiero w ostatnich latach obserwujemy lekkie odwrócenie tej tendencji. Władze centralne i samorządy muszą ambitnie i solidarnie wzmocnić polską kolej.

  • Zwiększyć lokalną sieć. Należy rozpocząć program inwestycji w lokalne połączenia kolejowe, aby zwiększyć mobilność siły roboczej, walczyć ze zjawiskiem wykluczenia komunikacyjnego. Inwestycje w kolej powinny być koordynowane przez samorządy, bo to one najlepiej znają potrzeby transportowe swych regionów. I to one powinny być odpowiedzialne za ich dofinansowanie, tak jak już operują regionalnymi połączeniami kolejowymi,
  • Zmodernizować Intercity. Połączenia intercity należy modernizować do standardu 250 kmh i zwiększać częstotliwość pociągów, tak by stały się prawdziwą alternatywą dla transportu samochodowego i stopniowo zastępowały krajowy transport lotniczy. Takie działanie spowoduje zwiększenie przepustowości już istniejących lotnisk bez potrzeby ich rozbudowania, lub budowania nowych, jak CPK,
  • Zbudować kolejowy tranzyt towarowy na osi wschód – zachód, aby odciążyć nasze drogi z międzynarodowego transportu TIR, zwiększając jednocześnie ich bezpieczeństwo i zmniejszając zanieczyszczenie środowiska.

Wyzwanie III: Sprawne Państwo - Wysoka Jakości Usług Publicznych

Sprawne państwo potrafi zadbać o bezpieczeństwo i komfort cywilizacyjny obywateli poprzez zapewnienie wysokiej jakości usług publicznych. Należy stworzyć system, który pozwoli na egzekwowanie przez obywateli odpowiedniej ich jakości oraz będzie podstawą do wyceny koniecznych do ich realizacji nakładów budżetowych. Moi doradcy opracowali kilka  stosownych propozycji programowych:

  • Recepta na Zdrowie. Trzeba zapewnić lepszą opiekę obywatelom, lepiej wynagradzać personel medyczny, poprawić dostęp do zawodu, uprościć zarządzanie i zwiększyć finansowanie systemu ochrony zdrowia. Nie stać nas jako społeczeństwo na to, aby wydawać na ten cel mniej niż niemal wszystkie kraje UE.
  • Rodzina2050 Trzeba: rozwinąć program wsparcia polskich rodzin, szczególnie uwzględniając wielopokoleniowość, zmniejszyć głód mieszkań przez lepsze wykorzystanie przez samorządy środków dostępnych w Banku Gospodarstwa Krajowego oraz uchwalenie porzuconej ustawy o funduszach inwestujących w najem nieruchomości, co zapewni środki na modernizowanie i przywracanie lokatorom pustostanów czy zniszczonej tkanki mieszkaniowej. Trzeba postawić na nowoczesną edukację (Edukacja dla Przyszłości – odnośnik) oraz docenić usługi opiekuńcze i opiekę instytucjonalną nad dziećmi.
  • Godziwa Emerytura. Doświadczenia ostatnich lat pokazały, że nie należy zmieniać wieku emerytalnego, ale pozwolić każdemu obywatelowi zdecydować, czy chce pracować dłużej, by emerytura była wyższa i tworzyć ku temu zachęty. Państwo powinno oferować ulgi podatkowe firmom tworzącym miejsca pracy dla seniorów. Jestem za wprowadzeniem minimalnej emerytury w wysokości co najmniej 50% płacy minimalnej i rozważeniu podwyższeniu kwoty wolnej od podatku, by ograniczać obciążenie podatkowe emerytów. W imię zrównania praw należy umożliwić rolnikom odchodzącym na emeryturę kontynuowanie pracy.

Ale żeby Sprawne Państwo zapewniało obywatelom usługi odpowiedniej jakości, musi ono spełniać pewne warunki:

  • Państwo nie może być bezzębne – państwowe organy kontrolne od Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez Powiatową Inspekcję Budowlaną, Inspekcję Ochrony Środowiska, Państwową Inspekcję Pracy, aż po Komisję Nadzoru Finansowego czy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów powinny być odpowiednio wyposażone i rozliczane z efektywnego działania. Muszą pozostawać poza wszelkimi korupcjogennymi wpływami politycznymi. Nie można importować i palić bezkarnie śmieci, zanieczyszczać powietrza, wody, wycinać lasów. To nasz majątek narodowy. Nie można oferować toksycznych produktów finansowych jak kredyty frankowe i piramidy finansowe – obywatele muszą ufać państwu.
  • Państwo musi być otwarte. Chcę być Prezydentem słuchającym – młodzieży, przedsiębiorców, samorządu, organizacji pozarządowych. Społeczeństwo musi być rzetelnie informowane o sprawach gospodarczych i mieć możliwość wyrażenia swojej opinii, inaczej niż tylko przez manifestacje pod Sejmem. Dlatego potrzebujemy odnowy mediów publicznych, aby taką dyskusję promowały, zamiast uprawiania partyjnej propagandy. Te same media publiczne muszą być finansowane w sposób nienarażający ich niezależności, tak by zamiast propagandy odważnie odpytywały rząd.
  • Państwo powinno być profesjonalne. Musimy przywrócić godność służbie cywilnej, przyciągnąć do niej najlepiej wykwalifikowanych pracowników. Zapewnić godziwe wynagrodzenia, promować i dbać o ich bezpartyjność. Tylko wtedy możemy liczyć, że nasze państwo będzie działało w oparciu o zasady ustalane na pokolenia, a nie na jedną kadencję, skończy się karuzela rozdawania stanowisk. Przygotuje i skieruję do Sejmu projekt nowej ustawy o pracownikach państwowych zastępujący ustawę z 1982 roku. Projekt ten musi wprowadzić najwyższe międzynarodowe standardy bezstronności i profesjonalizmu do pracy urzędów, takich jak: Kancelaria Prezydenta, Kancelarie Sejmu i Senatu, Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Komisji Nadzoru Finansowego i wielu innych pozostających poza służbą cywilną.

Wyzwanie IV: Państwo Oszczędne - Sanacja Finansów Publicznych

Pomoc dla przedsiębiorstw i obywateli dotkniętych kryzysem koronawirusa wymaga finansowania, dlatego nasze państwo wzorem innych już zaczęło zwiększać zadłużenie. Ale trzeba będzie pokryć koszty obsługi tego długu i przygotować się na jego spłatę.

Dlatego jako Prezydent zaapeluję do rządu o wstrzymanie inwestycji takich jak Centralny Port Komunikacyjny czy budowa nowych bloków węglowych w elektrowniach.

Zainicjuję sprawdzenie opłacalności tych projektów z punktu widzenia zmian zasad finansowania przez Unię i banki, aby uniknąć sytuacji, w jakiej stanął projekt Elektrowni Ostrołęka. Będę apelował o przegląd budżetów instytucji centralnych i wstrzymanie wydatków na projekty typu Polska Fundacja Narodowa czy TVP.

Budżet Unii Europejskiej

Budżet Unii staje się dla nas niemal równie ważny jak budżet narodowy. Dlatego musimy zakończyć kompromitującą dyskusję dotyczącą praworządności i demokracji w Polsce i odzyskać wiarygodność w negocjacjach europejskich nowej perspektywy finansowej 2021-27, która zapewni państwom członkowskim środki na reanimację gospodarek po pandemii.

Polityka Podatkowa

Unia szuka źródeł finansowania w nowych podatkach, które będą harmonizowane we wszystkich krajach członkowskich. Trwają rozmowy o podatku cyfrowym i o harmonizacji podatku CIT. Musimy rozważnie podchodzić do tych propozycji. O ile podatek cyfrowy proponuje słuszne opodatkowanie międzynarodowych korporacji w miejscu sprzedaży, a nie wytworzenia usługi, to już propozycja harmonizacji CIT, który w Polsce jest niższy niż w innych krajach może uderzyć w jeden z motorów napędowych naszego wzrostu gospodarczego, czyli polską przedsiębiorczość . Podobnie jak podatek od transakcji finansowych, który może zmniejszyć napływ zagranicznego kapitału do Polski.

Obywatele i przedsiębiorcy rozumieją sens płacenia podatku jako kontrybucji, która pozwala na utrzymanie sprawnego państwa. W zamian oczekują jasnego i stabilnego systemu podatkowego, a nie setek przepisów dopisywanych i zmienianych co chwila. Nowe podatki powinny promować właściwe zachowania gospodarcze, a nie być tylko daniną do łatania dziur w budżecie. Powinny służyć do finansowania programów poprawiających życie społeczne, np. poprzez wsparcie usług publicznych czy transformacji energetycznej. Podatek cyfrowy czy opłata reprograficzna mogą finansować rozwój edukacji zdalnej, obecność kultury w sieci, czy wspomagać emerytury i składki zdrowotne artystów.

Wzorem innych krajów europejskich powinniśmy otworzyć wybrane kapitałochłonne usługi publiczne jak parkingi, lotniska, drogi dla operatorów prywatnych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, pod warunkiem przygotowania odpowiednich procedur kontrolnych co do jakości świadczonych usług i poziomu cen.

Jako Prezydent będę korzystał z moich prerogatyw przy podpisywaniu ustaw gospodarczych, podatkowych, monitorował stan finansów publicznych, zlecając prace Najwyższej Izbie Kontroli i niezależnym ekspertom.

Autorzy: Andrzej Mierzwa, Andrzej Sadkowski, Ryszard Wojtkowski